( 1 ) اولين مهاجرت به حبشه اذيّت و آزار تحمل كردن مسلمانان تا اواسط يا اواخر سال چهارم بعثت زياد سخت و شديد نبود ؛ از آن پس روز به روز و ماه به ماه ، مسلمانان تحت فشار قرار مىگرفتند و به تنگ مىآمدند و در اوايل سال پنجم بعثت اذيّت و آزار بالا گرفت و ماندن در مكه براى آنان سازگار و مناسب نبود و ناچار تصميم گرفتند كه چاره‌اى بينديشند ؛ تا از عذاب دردناك مشركان رستگار شوند . در اين ساعات بسيار تلخ و تاريك ، سورهء كهف در ردّ سؤالاتى كه مشركان به آن استدلال مىكردند ، فرود آمد . اين سوره ، شامل سه قصص مهم است : الف : قصهء اصحاب كهف ( ياران غار ) كه مسلمانان را به خاطر مصون نگهداشتن دين و در امان بودن اعتقاد و باور خود از مراكز كفر و دشمن به سوى هجرت ، راه مىنمايد : « وَ إِذِ اعْتَزَلْتُمُوهُمْ وَ ما يَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ فَأْوُوا إِلَى الْكَهْفِ يَنْشُرْ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ يُهَيِّئْ لَكُمْ مِنْ أَمْرِكُمْ مِرفَقاً . » « 1 » : [ و چون از آنها و از آن چه كه جز خدا مىپرستند ، كناره‌گيرى مىكنيد ؛ به غار پناه جوييد تا پروردگارتان رحمت خويش را بر شما بگستراند و كار شما را سامان دهد . ] ( 2 ) ب : سرگذشت خضر و موسى - عليهما السّلام - به ما ياد مىدهد كه شرايط زمان همواره يكسان در جريان نخواهد بود ؛ بلكه بر عكس ظاهر امر ، مسيرش را طى خواهد نمود و با اشارهء زيبايى مىگويد بىگمان جنگ موجود ضد مسلمانان ، عليه خود دشمنان بازخواهدگشت . و - اگر ايمان نياورند - در برابر چشمان آن مسلمانان آواره و درمانده مىشوند و از آنان انتقام گرفته خواهد شد . ( 3 ) ج : از داستان ذو القرنين ، به اين نتيجه مىرسيم كه سرزمين از آن خداست و بندگان

--> ( 1 ) - كهف / 16 .